Vappu to jedno z najważniejszych i najradośniejszych świąt w Finlandii. 1 maja świętują wszyscy: to dzień robotników i studentów, ale też przywitanie wiosny i fiński karnawał.

Fińska nazwa święta – vappu – pochodzi od imienia angielskiej mniszki Walpurgii (Walburgi) żyjącej w VIII wieku na terenie Niemiec. Została ona ogłoszona świętą 1 maja 870 roku i od tego czasu tego właśnie dnia czci ją Kościół (również 25 lutego, w dniu jej śmierci). Święto Walpurgii zbiega się z pogańskimi obchodami związanymi ze zbliżającym się latem.

Taki też był pierwotny charakter tego święta w Finlandii – był to przede wszystkim radosny dzień pożegnania bardzo długiej w tym kraju zimy. Na wsi był to pierwszy dzień, w którym bydło wychodziło na pastwiska. W miastach restauracje rozstawiały swoje ogródki, a ludzie spotykali się na spacerach w parkach lub urządzali pikniki nad brzegiem morza lub jeziora.

Na początku XX wieku dzień ten stał się również okazją do manifestowania swoich poglądów politycznych. Z USA przywędrowała do Finlandii tradycja organizowania marszów robotniczych. Pracownicy fabryk domagali się wyższych zarobków i 8-godzinnego dnia pracy. Dziś 1 maja jest oficjalnie w Finlandii zwany Dniem Pracy (Suomalaisen Työn Päivä). Od 1971 roku jest również lippupäivä czyli dniem, w którym wywiesza się flagi narodowe. Choć dziś robotniczy charakter święta jest zdecydowanie mniej istotny, w większych miastach wciąż odbywają się niezbyt liczne marsze i manifestacje.

Vappu jest również dniem studentów. Symbolem tego święta stała się studencka czapka – ylioppilas lakki, kiedyś noszona przez całe lato, dziś tylko tego jednego dnia i w czasie ważnych uniwersyteckich uroczystości. Z vappu związanych jest wiele studenckich tradycji. Od 1927 roku na wzgórzu Ullalinnanmäki organizowany jest piknik, a od 1932 roku helsiński pomnik Havis-Amanda ubierany jest w ylioppilas lakki, co symbolizuje przejęcie przez studentów władzy nad miastem w ten jeden wyjątkowy dzień. Studenci uczelni technicznych świętują vappu cały tydzień. Niezwykły zwyczaj panuje w Tampere, gdzie studentów pierwszego roku w ramach chrztu spuszcza się w pontonach do lodowatej jeszcze o tej porze roku wody. Warto również zauważyć, że w czasie vappu czapka nie jest jedynym istotnym elementem ubioru – studenci zakładają również różnokolorowe kombinezony przypominające kombinezony robotnicze.

Vappu to również fiński karnawał – pierwszy dzień, który można spędzić na zabawie pod gołym niebem. Wszędzie pełno jest serpentyn, a każde fińskie dziecko musi obowiązkowo otrzymać tego dnia balonik i kolorową maskę.

Wszyscy bawią się, zajadając również związane z tym dniem przysmaki: tippuleivät (l.poj. tippuleipä) – przypominające chrupkie bułeczki z lanego ciasta, munkit (l.poj. munkki) – pączki oraz popijając simę – napój podobny do lemoniady z rodzynkami (choć można go podawać również bez rodzynek).

Przepisy na fińskie przysmaki:

Pikkumunkit

Składniki:

• 5 dl mąki
• 1/2 dl cukru
• 1 łyżeczka soli
• 3 łyżeczki proszku do pieczenia
• 2 łyżeczki kardamonu
• 3 dl śmietanki
• 2 jajka

1. Rozmieszaj suche składniki w misce.
2. Dodaj śmietankę i jajka, masę wyrób na gładkie ciasto.
3. Rozgrzej olej. Nabieraj łyżką porcje ciasta i wrzucaj na olej. Smaż, aż zrobią się brązowe (ok. 4-5 minut).
4. Ciepłe pikkumunkit posyp cukrem pudrem i od razu podaj.

Tippuleivät

Składniki:

• 2 jajka
• 2 łyżeczki cukru
• 1 łyżeczka soli
• 2 dl mleka
• 4 dl mąki
• 1/2 łyżeczki wanilii
• olej roślinny lub kokosowy

1. Zmiksuj jajka i cukier (nie miksuj!).
2. Dodaj pozostałe składniki i mieszaj do uzyskania gładkiego, rzadkiego ciasta.
3. Przełóż ciasto do tubki zrobionej z papieru (musi być zakończona małą dziurką).
4. Wyciśnij ciasto na gorący olej tak, by utworzyło się ciastko przypominające gniazdo ptaka.
5. Gdy ciastka zrobią się brązowe, wyłóż je na talerz wyłożony wcześniej papierowymi ręcznikami (po to, by obciekł nadmiar tłuszczu).
6. Gdy ciastka ostygną, posyp je cukrem pudrem.

Sima

Składniki:

• 5 l wody
• 2 cytryny
• 1/4 kg granulowanego cukru
• 1/4 kg brązowego cukru
• 2 dl syropu
• 1/4 łyżeczki świeżych drożdży lub szczypta drożdży suszonych
• butelka piwa
• rodzynki i cukier

1. Obierz cytryny, pokrój je na kawałki i wraz z cukrem włóż do dużej miski.
2. Zagotuj wodę, wlej ją do miski i dolej syrop. Poczekaj, aż całość nieco ostygnie.
3. Gdy całość będzie letnia, dodaj drożdże i zostaw w temperaturze pokojowej na całą noc.
4. Przelej simę przez sitko do butelek (do każdej butelki dodaj kilka rodzynek i łyżeczkę cukru).
5. Butelki trzyj przez kilka godzin w temperaturze pokojowej, a potem przenieś do chłodnego miejsca. Całość będzie gotowa po kilku dniach (rodzynki wypłyną wtedy na powierzchnię), jednak najlepiej smakuje dopiero po tygodniu.

Smacznego i hauskaa vappua!